Begrippenlijst
| Begrip | Omschrijving | Meer info |
|---|---|---|
| Actor | Rol in de context van een interactie met een systeem. De actor specificeert een rol die wordt gespeeld door een rechtspersoon, een natuurlijk persoon, een systeem of een machine. De rollen die kunnen worden gespeeld, zijn een classificatie van gedrag. Een actor is dus een handelende persoon of instantie. | NEN 7522 |
| Ambulance Informatiesysteem (AMBIS) | Het Ambulance Informatiesysteem (AMBIS) is een softwaresysteem waarin door ambulanceverpleegkundigen patiëntgegevens worden vastgelegd, verwerkt en uitgewisseld. | |
| Anonimisatie | Proces waarbij persoonsgegevens onomkeerbaar worden veranderd, zodanig dat de betreffende persoon niet langer kan worden geïdentificeerd, direct of indirect, hetzij door de beheerder van de persoonsgegevens alleen, hetzij in samenwerking met een andere partij Opmerking 1 bij de term: Het concept is absoluut, en in de praktijk kan het moeilijk te bereiken zijn. | NEN 7510 |
| Anonimiseren | Anonimiseren betekent verwisseling van persoonsgegevens in gegevens die niet langer gebruikt kunnen worden om een natuurlijk persoon te identificeren, daarbij in ogenschouw nemende ‘alle middelen die hiervoor redelijkerwijs gebruikt kunnen worden’ door zowel een verantwoordelijke als een derde partij. Een belangrijke factor hierbij is dat de verwerking onomkeerbaar moet zijn. | Artikel 29 Werkgroep |
| Applicatie-laag | Dit niveau, uit het lagenmodel, heeft betrekking op de informatiesystemen. Welke informatiesystemen zijn bij de betrokken zorgpartijen relevant voor de nodige procesinformatie en hoe wordt de benodigde informatie tussen deze systemen gedeeld? Deze afspraken worden gemaakt door professionals uit de zorg, applicatiebeheerders en soms ook leveranciers. Voorbeelden van standaarden op dit niveau zijn gestandaardiseerde domeindatamodellen en syntactische uitwisselingsstructuren. | Nictiz |
| Architectuur | Een beschrijving van een complex geheel, en van de principes die van toepassing zijn op de ontwikkeling van het geheel en zijn onderdelen. | NORA |
| Architectuurcommunity zorg | De Architectuurcommunity Zorg is een netwerk van informatiemanagers, IT-architecten, informatieanalisten, chief information officers (CIO’s) en andere mensen met een interesse voor informatie, techniek en architectuur. | Informatieberaad |
| Authenticatie | Het aantonen dat degene die zich identificeert ook daadwerkelijk degene is die zich als zodanig voorgeeft: ben je het ook echt? Authenticatie noemt men ook wel verificatie van de identiteit. | NORA |
| Authenticiteit | Eigenschap dat een entiteit is wat zij claimt te zijn. | NEN 7510 |
| Autorisatie | Het proces van het toekennen van rechten voor de toegang tot geautomatiseerde functies en/of gegevens in ICT-voorzieningen. NEN: toekennen van bevoegdheden | NORA NEN 7510 |
| Autorisatieprotocol | Autorisatietabel, die bepaalt welke categorieën cliëntgegevens voor welke categorieën zorginstellingen toegankelijk zijn onder welke voorwaarden. Opmerking bij de term: De tabel wordt veelal landelijk, regionaal of lokaal gedefinieerd. | Ontw. NEN 7513:2017 |
| Basisgegevensset zorg | De Basisgegevensset Zorg is de minimale set van patiëntgegevens die specialisme-, ziektebeeld- en beroepsgroepoverstijgend relevant is en van belang voor de continuïteit van zorg. | Registratie aan de bron |
| Basisinfrastructuur zorg | Alle door meerdere sectoren of zorgbreed gebruikte bouwstenen ten behoeve van het informatiestelsel: wetgeving, afspraken, financiële arrangementen, standaarden, voorzieningen voor uitwisseling, voor identificatie en authenticatie en voor gespecificeerde toestemming, toezichtsarrangementen, governance, etc. | VWS |
| Basisregistratie | Een bij wet als basisregistratie aangemerkte registratie. | Stelselarchitectuur van het Heden |
| Basisset Ambulancezorg BSA | Ambulancezorg Nederland (AZN) heeft een Basisset Ambulancezorg (BSA) vastgesteld voor de gegevens die geregistreerd moeten worden in het digitaal ritformulier. | |
| Bedreiging | potentiële oorzaak van een ongewenst incident dat kan resulteren in schade aan een systeem of een organisatie | NEN 7510 |
| Behandelingsniveau | De gezondheidszorg is op verschillende manieren in te delen. Eén van de indelingen is de indeling naar behandelingsniveau, zoals de nulde-, eerste-, tweede- en derdelijn. Bij deze indeling is de aard van het gezondheidsprobleem bepalend voor het behandelingsniveau. | Volksgezondheidenzorg |
| Beheersmaatregel | Maatregel waarmee een risico wordt gewijzigd. Opmerking 1 bij de term: Een beheersmaatregel kan elke vorm van proces, beleid, voorziening, werkwijze of andere maatregel zijn waarmee het risico wordt gewijzigd. Opmerking 2 bij de term: Beheersmaatregelen hebben mogelijk niet altijd het beoogde of veronderstelde effect. | NEN 7510 |
| Beschikbaarheid | Eigenschap van het toegankelijk en het bruikbaar zijn op verzoek van een bevoegde entiteit. | NEN 7510 |
| Betrouwbaarheid | De mate waarin de organisatie zich voor de informatievoorziening kan verlaten op een informatiesysteem. De betrouwbaarheid van een informatiesysteem is daarmee de verzamelterm voor de begrippen beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid NEN: eigenschap van consistent beoogd gedrag en consistente resultaten. | VIR (Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst)
|
| Begrip | Omschrijving | Meer info |
|---|---|---|
| Bouwsteen | Een concrete voorziening, standaard, afspraak of arrangement, met een eigenaar, beheerder, financiering et cetera die bovensectoraal of zorgbreed (her)gebruikt kan worden. | Informatieberaad Zorg |
| Bovensectoraal | Uitstijgend boven de sectorale bedrijvigheid | Onbekend |
| Bron | Met ‘aan de bron vastleggen’ wordt bedoeld: ‘vastleggen op het moment dat het gegeven wordt gemeten of de zorg plaatsvindt’, korter wordt ook wel gezegd: ‘vastleggen in het zorgproces’. | Programma Registratie aan de bron |
| Bronregistratie | De plaats waar een gegeven of document voor de eerste keer is vastgelegd. | NORA |
| Business usecase | Usecase die op stelselniveau het gebruiksdoel omschrijft van een stelsel van standaarden. | NEN 7522 |
| Business usecase-scenario | Beschrijving die aangeeft hoe een geheel van actoren, activiteiten, gegevensuitwisselingen en functionaliteiten het doel van een business usecase bereiken, inclusief de eisen van actoren en stakeholders die betrokken zijn bij het bereiken van het doel. | NEN 7522 |
| Catalogus van generieke standaarden | Overzicht van alle generieke standaarden die worden gebruikt, worden opgesteld of die kandidaat zijn om te worden opgesteld binnen een usecase-gedreven stelsel voor gestandaardiseerde gegevensuitwisseling | NEN 7522 |
| Certificaat | Schriftelijke verklaring bedoeld als bewijsstuk voor de kwaliteit van een bedrijf, dienst, systeem of product. Aan een certificaat liggen standaarden, kwalificatietoetsen en toelatingseisen ten grondslag. Met het kwalificeren kunnen applicatie- en infrastructuurcomponenten een certificaat behalen in de context van een of meerdere usecase-gebaseerde scenario’s. | NEN 7522 |
| Classificatie | Classificatie is een terminologiestelsel waarin concepten en termen op basis van gemeenschappelijke kenmerken zijn ingedeeld. Een voorbeeld is de internationale classificatie van ziektebeelden (ICD-10). | Nictiz |
| Classificatie | Uitputtende verzameling van wederzijds uitsluitende categorieën om gegevens op een vooraf gedefinieerd specialisatieniveau te kunnen aggregeren voor een specifiek doel | NEN 7522 |
| Cliënt | Zie patiënt | Wikipedia |
| Cliëntgegevens | Medische, verpleegkundige, sociale en administratieve gegevens betreffende individuele cliënten. | NEN 7510 |
| Codestelsel | Een terminologie, thesaurus, vocabulaire, nomenclatuur of classificatie wordt een codestelsel genoemd als de concepten geïdentificeerd worden met een code. | Nictiz |
| Communicatiestandaard | Als informatie uitgewisseld moet worden in de vorm van een bericht of een document wordt daarvoor een communicatiestandaard gebruikt die in detail beschrijft op welke manier zo’n bericht of document is opgebouwd aan de hand van functionele en technische specificaties. Daarbij hoort ook een implementatiehandleiding die het voor de leveranciers mogelijk maakt om e.e.a. daadwerkelijk in te bouwen in de informatiesystemen. | Nictiz |
| Communicatiestandaarden | Standaarden voor de uitwisseling van klinische en administratieve gegevens tussen verschillende applicaties die door verschillende zorgprofessionals en/of zorgorganisaties en hun patiënten worden gebruikt | NEN 7522 |
| Compliance | Compliance is het begrip waarmee wordt aangeduid dat een persoon of organisatie werkt in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving. Het gaat over het nakomen van normen of het zich er naar schikken. Het is soms ook de aanduiding van de afdeling of cel in een organisatie die de compliancefunctie vervult: het bijstaan van het bestuur bij het in controle houden van de organisatie om in overeenstemming te werken met de geldende wet- en regelgeving. | Wikipedia |
| Component | Modulair deel van een systeem. Een component is bijna altijd een technisch onderdeel uit de applicatie- en infrastructuurlaag van een referentiearchitectuur. Voorbeelden van componenten zijn: netwerken, servers, applicaties, dataobjecten en verzamelingen van dataobjecten, maar kunnen ook gestandaardiseerde formulieren of barcodestickers zijn. | NEN 7522 |
| Concept | Concepten zijn denkbeeldige eenheden (bijvoorbeeld het begrip ‘hart’) die verwijzen naar eenheden uit de werkelijkheid (het hart van patiënt X). Een concept kan door meerdere termen worden beschreven. | Nictiz |
| Conformance | Conformiteit is hoe goed iets, zoals een product, dienst of systeem, voldoet aan een bepaalde norm. | Wikipedia |
| Continuïteit van zorg | Continuïteit is de mate waarin een reeks van afzonderlijke medische handelingen wordt ervaren als onderling verbonden en samenhangend en in overeenstemming met de medische behoeften van de patiënt en zijn persoonlijke context. | Nictiz |
| Begrip | Omschrijving | Meer info |
|---|---|---|
| Continuity of Care | Continuity of care is concerned with quality of care over time. It is the process by which the patient and his/her physician-led care team are cooperatively involved in ongoing health care management toward the shared goal of high quality, cost-effective medical care. | AAFP |
| Dataset | Een dataset bevat definities van alle gegevens die binnen de context van een specifiek zorgproces en de daarbij gedefinieerde usecases worden vastgelegd en/of uitgewisseld. Deze definities zijn functioneel van aard en worden vastgesteld door de zorgverleners. Voor specifieke transacties binnen het zorgproces wordt gebruik gemaakt van een subset van de gegevens uit deze dataset. | Nictiz |
| Definitie (van een concept) | Een definitie legt de betekenis van een concept vast. Het is een samenvattende beschrijving van de kenmerken van een concept. Zo hoort bij het concept ‘hartinfarct’ volgens de Codus Medicus de definitie ‘versterf van hartspierweefsel door zuurstofgebrek in de hartspier’. Een definitie kan dus in vrije tekst zijn gedefinieerd, maar kan binnen een terminologiesysteem ook op formele wijze zijn vastgelegd. Formele definities stellen ons in staat om concepten automatisch te ordenen en om met de concepten te redeneren. | Nictiz |
| Derdelijnszorg | Op het moment dat er hoog specialistische zorg nodig is, zowel voor geestelijke als somatische gezondheidsproblemen, volgt doorverwijzing naar instellingen voor topklinische zorg. Dit noemen wij derdelijnszorg. | RIVM |
| Dossier | De schriftelijk of elektronisch vastgelegde gegevens met betrekking tot de verlening van zorg aan een cliёnt | Wetboek |
| e-health | E-health is de toepassing van zowel digitale informatie als communicatie om de gezondheid en gezondheidszorg te ondersteunen en/of te verbeteren. | Nictiz |
| Eenduidig vastleggen | Als zorgverleners zorginformatie vastleggen met behulp van (inter)nationale standaarden, dan wordt die zorginformatie nog maar voor één uitleg interpreteerbaar. Het gebruik van standaarden zorgt er ook voor dat computers de vastgelegde informatie ‘begrijpen’. Door eenduidig vastleggen dragen we bij aan eenheid van taal. | Programma Registratie aan de bron |
| Eenheid van taal | Belangrijk bij het goed kunnen gebruiken en delen van gezondheidsinformatie is dat de informatie voor de ene zorgverlener/patiënt dezelfde betekenis heeft als voor de andere. Bij het elektronisch vastleggen en uitwisselen van gezondheidsinformatie is het noodzakelijk dat binnen informatiesystemen gebruik gemaakt wordt van een gedeeld woordenboek. | Nictiz |
| Eenheid van techniek | Bij eenheid van techniek gaat het erom dat aan ict-systemen dezelfde eisen worden gesteld om informatie uit te wisselen. De systemen die huisartsen en ziekenhuizen gebruiken moeten beter met elkaar gaan communiceren – vergelijkbaar met een wereldstekker die verbinding mogelijk maakt met andersoortige stopcontacten. Zodat zorgverleners, ook al werken ze met verschillende systemen, gegevens over en weer kunnen uitwisselen. | Rijksoverheid |
| Eenmalig vastleggen | Eenduidig vastgelegde zorginformatie die op een afgesproken plek wordt vastgelegd, hoeft nog maar een keer te worden vastgelegd, en is daardoor goed vindbaar. Het scheelt patiënten het steeds opnieuw moeten beantwoorden van vragen en het scheelt zorgverleners tijd. | Programma Registratie aan de bron |
| Eerstelijnszorg | Als er een hulpvraag is, wordt getracht met algemene zorg in de eerstelijn de klachten te verhelpen. Deze zorg is direct toegankelijk. Het gaat onder meer om huisartsenzorg, eerstelijnspsychologische zorg, fysiotherapie, mondzorg en verloskundige zorg. | RIVM |
| Elektronisch patiëntendossier (EPD) | Verzameling van alle elektronisch vastgelegde persoonlijke gezondheidsinformatie van een cliënt bij een zorginstelling of een andere organisatie die persoonlijke gezondheidsinformatie verwerkt Binnen deze norm wordt consequent de term ‘patiëntdossier’ gehanteerd, geen ‘patiëntendossier’, o.a. om te benadrukken dat het meestal gaat om het dossier van één cliënt. | NEN 7510 |
| Gegeven | Weergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat | Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen |
| Gegevensklasse | Verzameling gegevens die eenzelfde eigenschap bezitten. | Ontw. NEN 7513:2017 |
| Gegevenswoordenboek | Een gegevenswoordenboek bevat een lijst van gegevenstypen (elementen) met vaak een gegevensdefinitie die omschrijft wat onder het gegeven moet worden verstaan en op welke manier het gegeven wordt genoteerd (bijv. karakterset, datumnotatie, waardenlijsten) | NORA |
| Grondplaat | De verzameling van zorgbreed en/of bovensectoraal te gebruiken bouwstenen. Deze wordt vastgesteld door het Informatieberaad. Grondplaat Eenheid van Taal is een verbijzondering van deze grondplaat. | Uit onomstreden bouwstenen (pdf) |
| Historiciteit | Vastleggen van bepaalde gegevens in een tabel met de periode van geldigheid OPMERKING Met historiciteit is het leveren van een versie van een terminologiestelsel van peildatum X mogelijk. VOORBEELD In het historisch postcodearchief van Prismant is te zien dat de postcodes beginnend met 2633 in Nootdorp alleen geldig waren van januari 2002 tot en met april 2002. | NEN 7522:2010 |
| Huisarts Informatiesysteem | Het Huisarts Informatiesysteem (HIS) is een softwaresysteem waarin door huisartsen patiëntgegevens worden vastgelegd, verwerkt en uitgewisseld. | |
| Identificatie | Bepalen van de identiteit van een persoon of andere entiteit. | NEN 7510 |
| Identificator | Kenmerk dat een persoon of andere entiteit identificeert. | Ontw. NEN 7513:2017 |