AI-systemen voor databeschikbaarheid
Met AI-systemen kun je gezondheidsgegevens slimmer vastleggen en gebruiken. Dat biedt kansen voor databeschikbaarheid in de zorg. Nictiz onderzoekt welke voorwaarden daarvoor nodig zijn.
Wat is het doel?
De opgave van Nictiz is het versnellen van de beweging naar databeschikbaarheid in de zorg. Daarom verkennen en duiden we hoe AI-systemen hieraan kunnen bijdragen. AI-systemen zijn dus geen doel op zich, maar bieden kansen om gezondheidsgegevens beter vast te leggen, te verwerken en te gebruiken.
Deze systemen helpen bijvoorbeeld om:
- De datakwaliteit te verhogen tijdens het vastleggen van gegevens.
- Standaarden en terminologieën correct toe te passen.
- Data herbruikbaar te maken voor onderzoek, beleid en innovatie.
Nictiz werkt aan een toekomst waarin deze kansen worden benut en AI-systemen veilig, betrouwbaar en verantwoord worden ingezet in het gezondheidsinformatiestelsel. Zo komt de juiste informatie op het juiste moment op de juiste plek.
Rol van Nictiz
Nictiz onderzoekt welke voorwaarden nodig zijn om AI-systemen veilig, betrouwbaar en verantwoord in te zetten in het gezondheidsinformatiestelsel. Daarmee dragen we onder andere bij aan het programma Realisatie AI in de zorg van het ministerie van VWS.
In 2026 richten we ons op vijf voorwaarden:
- AI-readiness
- Volwassenheid van AI-systemen
- Open protocollen
- Datasoevereiniteit
- Duurzaamheid
Dit doen we samen met zorgaanbieders, kennisinstellingen, beleidsmakers, leveranciers en andere partners.
Onze activiteiten
1. AI-readiness
In het voorjaar 2026 ontwikkelden we de AI-Radar voor databeschikbaarheid. Dit instrument helpt zorgaanbieders inzicht te krijgen in verschillende AI-toepassingen. Dit najaar houden we de AI-Radar actueel en delen we nieuwe inzichten en ontwikkelingen met zorgprofessionals en andere betrokken partijen.
Daarnaast ontwikkelden we een e-learning over AI-geletterdheid voor het verantwoord gebruik van AI-systemen binnen Nictiz. De e-learning kan ook organisaties helpen die zelf trainingen of ander leermateriaal over AI-geletterdheid ontwikkelen. Daarom stellen we de e-learning ter inspiratie beschikbaar voor andere organisatie
2. Volwassenheid van AI-systemen
AI-scribes bieden een grote kans om datakwaliteit te verhogen (zie ons eerder onderzoek naar AI tegen registratielast). Deze AI-systemen zetten gesprekken tussen zorgverleners en patiënten automatisch om in een verslag. Om deze kans te benutten, moeten ze volwassen zijn. Dat betekent onder andere dat AI-scribes gebruiksvriendelijk moeten zijn en medische gegevens op de juiste manier zijn gekoppeld aan vaste medische termen, bijvoorbeeld uit SNOMED. Als standaardisatie-organisatie dragen we met twee projecten bij aan die volwassenheid:
- AI-scribes x usability. We leveren een praktisch hulpmiddel aan leveranciers van AI-scribes om de gebruiksvriendelijkheid van AI-scribes binnen het EPD te verbeteren.
- AI-scribes x SNOMED. We ontwikkelen handvatten en testscripts voor leveranciers om SNOMED-coderingen goed te integreren in de ontwikkeling van AI-scribes. Dit zodat automatische transcriptie direct bijdraagt aan eenduidige en gestandaardiseerde registratie.
3. Open protocollen voor AI-systemen
Open protocollen zorgen ervoor dat AI-systemen van verschillende aanbieders veilig en transparant met elkaar kunnen samenwerken. Ze voorkomen afhankelijkheid van één leverancier en maken innovatie, controle en keuzevrijheid mogelijk. Hiervoor formuleren we een pamflet open protocollen.
4. Datasoevereiniteit
Door de toenemende inzet van AI-systemen kunnen ook nieuwe afhankelijkheden ontstaan van leveranciers en platformen. Het bestuurlijk houden van deze afhankelijkheden noemen we datasoevereiniteit. Nictiz brengt dit onderwerp bestuurlijk onder de aandacht en versterkt de samenwerking rond datasoevereiniteit. Hiervoor organiseren we een bijeenkomst voor bestuurders.
5. Duurzaamheid
AI-systemen moeten zo duurzaam mogelijk worden ingezet in het gezondheidsinformatiestelsel. Met duurzaamheid bedoelen we hier specifiek de impact op het milieu. We onderzoeken wat zorgverleners hierover moeten weten en welke mogelijkheden zij hebben om AI-systemen milieubewust te gebruiken.
Downloads